Με λίγα λόγια
Η οδηγία Omnibus (ΕΕ) 2019/2161 πρόσθεσε το άρθρο 6α στην οδηγία 98/6/ΕΚ για την αναγραφή των τιμών. Στην Ελλάδα, κάθε ανακοίνωση μείωσης τιμής προς καταναλωτές πρέπει να υποδεικνύει τη χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο έμπορος κατά τη διάρκεια χρονικού διαστήματος όχι μικρότερου των 30 ημερών πριν από τη μείωση. Το πεδίο του Shopify compare_at_price δεν καλύπτει από μόνο του αυτόν τον ορισμό της «προγενέστερης τιμής» και δεν αρκεί για να ικανοποιήσει τη νομική υποχρέωση.
Το νομικό πλαίσιο στην Ελλάδα
Ο κανόνας που εφαρμόζεται προέρχεται από το άρθρο 6α της οδηγίας 98/6/ΕΚ, το οποίο προστέθηκε με την οδηγία Omnibus (ΕΕ) 2019/2161. Το κείμενό του είναι σαφές: «Σε κάθε ανακοίνωση περί μείωσης τιμής υποδεικνύεται η προγενέστερη τιμή που εφάρμοσε ο έμπορος για καθορισμένο χρονικό διάστημα πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής». Και ορίζει την προγενέστερη τιμή ως «η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο έμπορος κατά τη διάρκεια χρονικού διαστήματος όχι συντομότερου των 30 ημερών πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής».
Η Ελλάδα ενσωμάτωσε την οδηγία στο πλαίσιο του νόμου για την προστασία των καταναλωτών (ν. 2251/1994), ώστε ο κανόνας της προγενέστερης τιμής να αποτελεί ισχύον δίκαιο για κάθε έμπορο που ανακοινώνει μειώσεις τιμών σε καταναλωτές στην Ελλάδα. Ειδικότεροι κανόνες για τις ανακοινώσεις μείωσης τιμής έχουν αποτυπωθεί σε σχετικό Κώδικα Δεοντολογίας στο πλαίσιο των Κανόνων ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ. Η υποχρέωση ισχύει ανεξάρτητα από τον τόπο εγκατάστασης του εμπόρου: ένα αμερικανικό κατάστημα Shopify που πουλάει και αποστέλλει σε καταναλωτές στην Ελλάδα υπόκειται με τους ίδιους όρους όπως ένα ελληνικό κατάστημα.
Τι ενεργοποιεί την υποχρέωση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκρίνισε στην ερμηνευτική της ανακοίνωση 2021/C 526/02 ότι η υποχρέωση ενεργοποιείται με κάθε μορφή ανακοίνωσης μείωσης τιμής, μεταξύ άλλων:
- Ποσοστά έκπτωσης («-20%», «-50%»)
- Ποσά σε ευρώ («10 EUR έκπτωση»)
- Διαγραμμένες τιμές δίπλα στη μειωμένη τιμή (100 EUR διαγραμμένα δίπλα σε 50 EUR)
- Γενικά μηνύματα όπως «Εκπτώσεις», «Black Friday» ή «-20% σε όλα»
- Προωθητικές τεχνικές του τύπου «Σήμερα χωρίς ΦΠΑ»
Για τους εμπόρους του Shopify το συμπέρασμα είναι σαφές: κάθε διαγραμμένη τιμή που εμφανίζει το θέμα του Shopify σου είναι μια ανακοίνωση μείωσης τιμής κατά την έννοια του άρθρου 6α, ακόμη και αν το θέμα τη δημιουργεί αυτόματα από το πεδίο compare-at-price.
Γιατί το compare_at_price δεν αρκεί
Το Shopify διαθέτει ένα πεδίο compare_at_price που τα θέματα εμφανίζουν ως διαγραμμένη τιμή. Μοιάζει με ενσωματωμένη λύση Omnibus. Δεν είναι.
Το πεδίο compare-at-price είναι ένα ελεύθερο πεδίο στο οποίο ο έμπορος μπορεί να καταχωρίσει οποιαδήποτε τιμή: τη συνιστώμενη τιμή λιανικής του κατασκευαστή, την τιμή κυκλοφορίας του προϊόντος ή έναν αριθμό που επιλέχθηκε για το οπτικό του αποτέλεσμα. Καμία από αυτές τις τιμές δεν συμπίπτει με τον νομικό ορισμό της προγενέστερης τιμής, που απαιτεί τη χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε πραγματικά ο έμπορος κατά τη διάρκεια των 30 ημερών πριν από τη μείωση.
Μόλις το πεδίο compare-at-price και η πραγματική προγενέστερη τιμή των 30 ημερών αποκλίνουν, ο έμπορος παραβαίνει τον κανόνα. Σε ένα τυπικό κατάστημα Shopify η απόκλιση εμφανίζεται μέσα σε λίγους μήνες κανονικής εμπορικής δραστηριότητας, καθώς κάθε προσωρινή προσφορά μειώνει την πραγματική τιμή χωρίς να ενημερώνεται το πεδίο compare-at-price.
Ποιος επιβλέπει τη συμμόρφωση στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα η εποπτεία της αγοράς ανήκει στη Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή του Υπουργείου Ανάπτυξης, μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Προστασίας Καταναλωτή. Οι έλεγχοι στην αγορά διενεργούνται κυρίως από τη Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς (ΔΙ.Μ.Ε.Α.), η οποία είναι αρμόδια και για τις ανακοινώσεις μείωσης τιμής.
Οι κυρώσεις για παραβάσεις στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών πρέπει να είναι, κατά την οδηγία, αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές, και μπορούν να είναι σημαντικές. Επιπλέον, για τις διασυνοριακές παραβάσεις που υπόκεινται στον κανονισμό (ΕΕ) 2017/2394 για τη συνεργασία στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών, η οδηγία Omnibus απαιτεί το μέγιστο ύψος του προστίμου να μπορεί να φτάσει τουλάχιστον το 4% του ετήσιου κύκλου εργασιών του εμπόρου στα εμπλεκόμενα κράτη μέλη, ή τουλάχιστον 2 εκατομμύρια EUR όταν δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τον εν λόγω κύκλο εργασιών. Ο κανόνας αυτός βρίσκεται στην οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και όχι στην οδηγία 98/6/ΕΚ για την αναγραφή των τιμών. Μια λανθασμένη προγενέστερη τιμή εμπίπτει σε αυτόν μόνο όταν η αρχή την αντιμετωπίζει ως παραπλανητική εμπορική πρακτική.
Εκπτώσεις και Black Friday υπό την Omnibus
Ο κανόνας της προγενέστερης τιμής εφαρμόζεται στις εκπτώσεις και στη Black Friday όπως σε κάθε άλλη ανακοίνωση μείωσης. Δεν υπάρχει εξαίρεση για τις περιόδους των εκπτώσεων.
Στην πράξη, η πιο συχνή παγίδα είναι η αύξηση της τιμής τις εβδομάδες πριν, ώστε να υπερβάλλεται στη συνέχεια η έκπτωση. Επειδή η προγενέστερη τιμή είναι η χαμηλότερη τιμή των 30 προηγούμενων ημερών, αυτή η τεχνητή αύξηση δεν έχει νομικό αποτέλεσμα: η τιμή αναφοράς που πρέπει να εμφανίσεις παραμένει η χαμηλότερη τιμή που πραγματικά εφάρμοσες κατά τη διάρκεια αυτών των 30 ημερών. Αν η καμπάνια της Black Friday ξεκινάει την τέταρτη Παρασκευή του Νοεμβρίου, το παράθυρο των 30 ημερών ανατρέχει στα τέλη Οκτωβρίου.
Για τις διαδοχικές μειώσεις, στις οποίες η έκπτωση αυξάνεται από φάση σε φάση, το άρθρο 6α παράγραφος 5 επιτρέπει να διατηρείται ως τιμή αναφοράς η τιμή που ίσχυε ακριβώς πριν από την πρώτη φάση της μείωσης. Η αναφορά δεν επανεκκινείται σε κάθε φάση.
Τι πρέπει να κάνουν οι έμποροι Shopify στην Ελλάδα
- Να σταματήσουν να χρησιμοποιούν το
compare_at_priceως νομική τιμή αναφοράς. Το πεδίο παραμένει χρήσιμο εσωτερικά, αλλά δεν μπορεί να είναι αυτό που βλέπει ο καταναλωτής ως προγενέστερη τιμή. - Να καταγράφουν κάθε αλλαγή τιμής κάθε προϊόντος, καθημερινά. Είτε εσωτερικά (βάση δεδομένων, καθημερινή προγραμματισμένη εργασία, ενσωμάτωση με το θέμα) είτε μέσω μιας ειδικής εφαρμογής Shopify όπως το Complimus.
- Να εμφανίζουν τη χαμηλότερη τιμή των 30 ημερών δίπλα στην τιμή πώλησης, με σαφή και ευανάγνωστο τρόπο. Μια υποσημείωση δεν αρκεί.
- Για καταστήματα πολλαπλών αγορών (Shopify Markets): να παρακολουθούν κάθε αγορά ξεχωριστά. Το παράθυρο των 30 ημερών για την Ελλάδα είναι ανεξάρτητο από εκείνο της Γερμανίας ή της Γαλλίας.
- Να διατηρούν το ιστορικό τιμών για τουλάχιστον 3 χρόνια, ώστε να μπορούν να τεκμηριώσουν τη συμμόρφωση αν το ζητήσει μια αρχή.
Συχνές ερωτήσεις
Ισχύει ο κανόνας για καταστήματα εγκατεστημένα εκτός Ελλάδας που πωλούν σε Έλληνες καταναλωτές;
Μπορώ να εμφανίζω τη συνιστώμενη τιμή λιανικής του κατασκευαστή εκτός από τη χαμηλότερη τιμή των 30 ημερών;
Για πόσο χρόνο πρέπει να διατηρώ το ιστορικό τιμών;
Εξαιρούνται οι επίσημες εκπτώσεις από την οδηγία Omnibus;
Τι ισχύει για τα ευαλλοίωτα προϊόντα;
